Wielki Liban

Wstęp

Wielki Liban to historyczne państwo, które funkcjonowało od 1 września 1920 roku do 24 maja 1926 roku, kiedy to przyjęto pierwszą konstytucję, a kraj przeszedł pod nazwę Republika Libańska. Powstanie tego terytorium miało miejsce w kontekście położenia geopolitycznego Bliskiego Wschodu po I wojnie światowej oraz de facto podziału Imperium Osmańskiego. Mandat Ligi Narodów, na podstawie którego Wielki Liban został utworzony, miał na celu zapewnienie stabilności w regionie oraz ochronę mniejszości chrześcijańskiej, co z kolei doprowadziło do napięć z muzułmańską częścią społeczeństwa. Historia Wielkiego Libanu ukazuje złożone relacje etniczne i religijne, które miały wpływ na dalsze losy tego kraju.

Początki Wielkiego Libanu

Liban przed I wojną światową był częścią Syrii i znajdował się pod kontrolą Imperium Osmańskiego jako wilajet Bejrutu. Po zakończeniu wojny i traktacie z Sèvres w 1920 roku, zdecydowano o podziale terytoriów osmańskich na mandaty Ligi Narodów. Francja otrzymała mandat nad Syrią i Libanem, co oznaczało, że miała tymczasowo zarządzać tymi obszarami w imieniu Ligi Narodów.

1 września 1920 roku francuski generał Gouraud ogłosił utworzenie Wielkiego Libanu. Terytorium to obejmowało autonomiczny region Gór Libańskich oraz dodatkowe obszary, takie jak Trypolis, Sydon i dolina Bekaa. Nowo powstałe państwo miało swoją flagę z cedrem libańskim na tle flagi francuskiej, co symbolizowało bliskie związki z Francją. Działania te miały na celu pozyskanie poparcia lokalnych chrześcijan, którzy pragnęli własnego państwa wolnego od muzułmańskiej dominacji.

Napięcia społeczne i polityczne

Utworzenie Wielkiego Libanu spotkało się z oporem ze strony muzułmanów, którzy protestowali przeciwko przydzieleniu terenów zdominowanych przez ich społeczności do nowego terytorium. W 1922 roku muzułmanie zbojkotowali spis powszechny i odmówili używania nowych kart identyfikacyjnych, żądając usunięcia wpisu o obywatelstwie libańskim. Dążenie do połączenia z Syrią narastało, co prowadziło do konfliktów społecznych.

Kryzys osiągnął apogeum w 1958 roku, kiedy powstała Arabska Republika Syrii. Muzułmanie w Libanie zaczęli domagać się zjednoczenia z nowo utworzoną republiką, co spotkało się z ostrym sprzeciwem maronitów. Sytuacja stała się tak napięta, że kraj stanął na krawędzi wojny domowej. Interwencja wojsk amerykańskich pomogła zażegnać kryzys, ale napięcia między różnymi grupami religijnymi utrzymały się przez wiele lat.

Ustrój polityczny i pierwsze wybory

Po uchwaleniu konstytucji 24 maja 1926 roku, Wielki Liban przeszedł transformację w Republikę Libańską. Ustrój polityczny wzorowany był na modelu III Republiki Francuskiej. Nowy kraj posiadał dwuizbowy parlament składający się z Izby Deputowanych oraz Senatu (który ostatecznie został zniesiony). Prezydent był wybierany przez Izbę Deputowanych na sześcioletnią kadencję i nie ponosił odpowiedzialności politycznej.

Aby zapobiec konfliktom między różnymi wyznaniami, wprowadzono podział stanowisk według klucza religijnego: prezydent i głównodowodzący armią mieli być chrześcijanami, premier sunnitą, a marszałek Izby Deputowanych szyitą. Ten system podziału władzy ma swoje korzenie w trudnych relacjach między wspólnotami religijnymi w kraju i jest stosowany do dziś.

Problemy z wyborem prezydenta

Pierwszym prezydentem Republiki Libańskiej został Charles Dabbas po uchwaleniu konstytucji. Jednak jego kadencja nie była wolna od kontrowersji i napięć politycznych. Po upływie pierwszej kadencji Dabbasa w 1932 roku doszło do sporów dotyczących wyboru nowego prezydenta. W wyniku podziału Izby Deputowanych francuski Wysoki Komisarz Henri Ponsot zawiesił konstytucję i przedłużył kadencję Dabbasa o rok.

Powroty do konstytucji

Nowy Wysoki Komisarz Damian de Martel mianował Habiba Paszę as-Saada na prezydenta w 1934 roku. Jego kadencja trwała dwa lata, a kolejny prezydent Émile Eddé ogłosił ponowne wprowadzenie konstytucji w życie w 1937 roku. Niestety już w 1939 roku Francuzi ponownie zawiesili konstytucję, co negatywnie wpłynęło na stabilność polityczną kraju.

Niezależność Libanu

Liban ogłosił niepodległość od Francji w 1941 roku, jednak uznanie tej niepodległości przyszło dopiero dwa lata później – w 1943 roku. Ostatnie wojska francuskie opuściły kraj dopiero w 1946 roku, co oznaczało pełną suwerenność Libanu.

Niezależność przyniosła ze sobą nowe wyzwania dla młodego państwa. Podziały religijne oraz różnice społeczne nadal wpływały na życie polityczne i społeczne Libanu. Choć kraj miał aspiracje do bycia demokratycznym państwem wielowyznaniowym, to jego historia była obciążona konfliktami wewnętrznymi oraz napięciami międzynarodowymi.

Zakończenie

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).