Samuel Mohylewer

Wstęp

Samuel Mohylewer, urodzony 25 kwietnia 1824 roku w Głębokiem, był jednym z kluczowych postaci ortodoksyjnego judaizmu i syjonizmu religijnego. Jako rabin i społecznik, Mohylewer zyskał uznanie nie tylko wśród swoich współczesnych, ale także w historii Żydów, za swoją działalność na rzecz osadnictwa żydowskiego w Palestynie oraz za promowanie idei syjonizmu. Zmarł 10 czerwca 1898 roku w Białymstoku, pozostawiając po sobie trwały ślad w ruchu syjonistycznym. W artykule przyjrzymy się jego życiu, pracy zawodowej oraz znaczeniu dla żydowskiej historii.

Dzieciństwo i młodość

Samuel Mohylewer urodził się w rodzinie rabinackiej w Głębokiem, które znajdowało się w Imperium rosyjskim, obecnie na terytorium Białorusi. Od najmłodszych lat był otoczony tradycją żydowską i religijnym wychowaniem. W wieku piętnastu lat ożenił się i podjął naukę w jesziwie w Wołożynie, jednym z najważniejszych ośrodków edukacji rabinackiej w tamtym czasie. W wieku osiemnastu lat został wyświęcony przez rabina Icchaka z Wołożyna, co otworzyło przed nim drzwi do kariery rabinackiej.

Praca zawodowa

Po ukończeniu nauki Mohylewer rozpoczął pracę jako rabin w różnych społecznościach żydowskich na terenie zaboru rosyjskiego. Jego kariera rozpoczęła się w rodzinnym Głębokiem (1848–1856), następnie pracował w miejscowości Szaki (1856–1860). W przeciwieństwie do wielu innych rabinów litewskich, Mohylewer nie uzależniał swojego utrzymania od rabinatu — był zamożnym człowiekiem, który prowadził własną firmę handlową oraz zarządzał posiadłością.

Jako młody człowiek aktywnie angażował się w życie publiczne, co pozwoliło mu zdobyć cenne doświadczenie i wiedzę. W latach 1860–1868 pełnił funkcję rabina w Suwałkach, a następnie przeniósł się do Radomia (1868–1883). W okresie tym doszło do istotnych sporów między zwolennikami tradycyjnej ortodoksji a tymi, którzy opowiadali się za nowoczesną edukacją. Mohylewer odegrał ważną rolę jako mediator tych sporów, afirmując równocześnie potrzebę połączenia wiary z wiedzą. Jego zdolność do budowania mostów między różnymi stanowiskami była kluczowa dla rozwoju żydowskiej społeczności intelektualnej.

Działalność syjonistyczna

W latach 1881-1882 Mohylewer stał się jednym z liderów organizacji Chowewej Syjon, której celem było wspieranie żydowskiego osadnictwa w Palestynie. Jego działania obejmowały zarówno organizację struktur ruchu w Warszawie, jak i pozyskiwanie funduszy od zamożnych Żydów z Zachodniej Europy. Jednym z ważniejszych momentów jego pracy było spotkanie z baronem Edmondem de Rothschildem, który po rozmowie z Mohylewerem stał się aktywnym filantropem wspierającym żydowskie osady w Palestynie.

W 1883 roku Mohylewer objął stanowisko naczelnego rabina Białegostoku i kontynuował swoje działania na rzecz syjonizmu. Promował ideę osiedlania się Żydów w kolonii Petach Tikwa oraz zakładał instytucje takie jak uczelnia rabinacka i towarzystwo kredytowe. Dzięki jego staraniom białostoccy Żydzi uzyskali prawa do cmentarza przy ul. Wschodniej, co było istotnym osiągnięciem dla lokalnej społeczności.

Konferencja w Katowicach

W dniach 6-11 listopada 1884 roku odbyła się konferencja w Katowicach, która miała kluczowe znaczenie dla dalszego rozwoju ruchu syjonistycznego. Mohylewer został honorowym przewodniczącym tego wydarzenia, który zapoczątkował formalne działania Chowewej Syjon na rzecz osadnictwa żydowskiego. Na konferencji podjęto decyzje dotyczące powrotu Żydów do Palestyny oraz wsparcia finansowego dla emigrantów. To spotkanie jest często uznawane za początek nowoczesnego ruchu syjonistycznego.

Po rezygnacji Leona Pinskera z roli lidera organizacji w 1888 roku, Mohylewer przejął kierownictwo nad Chowewej Syjon. Jego inicjatywy obejmowały powołanie komisji rabinackiej odpowiedzialnej za potwierdzenie zgodności działań związanych z osadnictwem ze współczesnym judaizmem. Dla Mohylewera kluczową motywacją była idea kolonizacji Ziemi Izraela oraz integracja tradycji religijnej z nowoczesnością.

Ostatnie lata życia i śmierć

W 1890 roku Mohylewer stanął na czele delegacji Chowewej Syjon udającej się do Palestyny, aby ocenić sytuację osadników. Jego emocjonalne przeżycia podczas tej podróży były głęboko odczuwalne; relacje świadków podkreślają jego radość i wzruszenie związane z powrotem do Ziemi Obiecanej. Po powrocie do Rosji kontynuował pracę na rzecz wspierania osadnictwa żydowskiego, mimo licznych trudności finansowych oraz kulturowych związanych z migracją Żydów.

Mohylewer docenił nowy ruch syjonistyczny zapoczątkowany przez Theodora Herzla po opublikowaniu „Państwa żydowskiego” w 1896 roku. Mimo że nie mógł uczestniczyć w pierwszym kongresie syjonistycznym ze względu na stan zdrowia, jego list wyrażający wsparcie dla idei kongresu został odczytany podczas ceremonii otwarcia i wywarł duże wrażenie na uczestnikach.

Znaczenie dla syjonizmu

Po śmierci Samuela Mohylewera jego współpracownicy kontynuowali jego

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).