Roman Bocheński (powstaniec)

Wstęp

Roman Bocheński to postać, która na stałe wpisała się w historię Polski jako powstaniec styczniowy oraz oficer wojskowy. Urodził się w 1842 roku w Rudzie Malenieckiej, w rodzinie szlacheckiej herbu Rawicz. Jego życie było pełne zawirowań, a losy związane z powstaniem styczniowym uczyniły go jednym z ważniejszych uczestników tego zrywu narodowego. W artykule tym przyjrzymy się życiorysowi Romana Bocheńskiego, jego roli w powstaniu oraz działalności po zakończeniu walki o niepodległość.

Rodzina i młodość

Roman Bocheński urodził się w zamożnej rodzinie szlacheckiej, co miało duży wpływ na jego późniejsze życie. Jego ojciec, Tadeusz Bocheński, był byłym kapitanem wojsk napoleońskich i ziemianinem. Rodzina używała przydomka Lannsdorf, co wskazuje na ich niemieckie korzenie oraz związki z kulturą niemiecką. Mimo że Roman od najmłodszych lat posiadał przywileje wynikające z pochodzenia, jego życie nie było wolne od wyzwań. W wieku dorosłym zdecydował się na służbę wojskową, co miało kluczowe znaczenie dla jego przyszłych losów.

Służba wojskowa i początki powstania styczniowego

W 1863 roku Roman Bocheński był podporucznikiem w III pułku dragonów noworosyjskich stacjonującym w Stopnicy. Jako jeden z nielicznych polskich oficerów w armii rosyjskiej, był świadkiem narastających napięć, które doprowadziły do wybuchu powstania styczniowego. Choć początkowo nie porzucił służby wojskowej, jego związki z polskim ruchem niepodległościowym były silne. Już na początku lutego 1863 roku brał udział w potyczkach przeciwko powstańcom, obserwując pacyfikację miasteczka przez wojska carskie.

Po czterech tygodniach bezczynności jego pułk stacjonował w Radomiu, a Bocheński czekał na odpowiednią okazję do przejścia na stronę powstańców. Poznał sztabskapitana Dobrogojskiego, Polaka z witebskiego pułku, który planował przyłączyć się do powstańców. Niestety ich plan się nie powiódł, a morale wojska zaczęło słabnąć po ucieczce Langiewicza do Galicji.

Przejście do oddziałów powstańczych

26 marca 1863 roku Roman Bocheński i Dobrogojski porzucili służbę wojskową i udali się konno do okolic Bodzentyna, gdzie zostali przyjęci do oddziału Czachowskiego. Po trzech tygodniach spędzonych w tej partii, Bocheński został skierowany do oddziału Kononowicza, gdzie miał zajmować się szkoleniem kawalerzystów. Jego umiejętności wojskowe szybko znalazły uznanie wśród dowódców.

26 kwietnia 1863 roku podczas potyczki pod Wąchockiem Bocheński został ranny w nogę, co nie zatrzymało go przed dalszą walką. Po ośmiu tygodniach rekonwalescencji został odkomenderowany do oddziału majora Aleksandra Lütticha jako rotmistrz. W lipcu tego samego roku brał udział w bitwie pod Kaszewicami, gdzie jego oddział rozbił jednostkę kozaków.

Trudne losy powstańca

Niestety po zwycięskiej walce sytuacja szybko się pogorszyła. Oddział Bocheńskiego został zaatakowany przez kozaków pod Chorzenicami. W trakcie nierównej walki Roman został osiemnastokrotnie ranny i uznany za martwego. Na szczęście udało mu się przetrwać dzięki pomocy Marii Pstrokońskiej, właścicielki majątku ziemskiego Chorzenice, która ukryła go i leczyła przez trzy miesiące.

Dalsze losy i działalność po powstaniu

Po wyzdrowieniu Roman postanowił udać się do Drezna, a następnie do Poznania z zamiarem przekroczenia granicy i ponownego wzięcia udziału w walkach o niepodległość Polski. Z różnych powodów nie udało mu się jednak zrealizować tego zamierzenia. W tym czasie został awansowany przez Rząd Narodowy do stopnia majora.

Jego kolejna próba przedostania się przez granicę austriacką zakończyła się aresztowaniem w Oświęcimiu. Po sześciotygodniowym pobycie w więzieniu w Krakowie wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie udało mu się zgromadzić skromny majątek. Po pewnym czasie postanowił wrócić do kraju.

Osiedliwszy się w Galicji, Roman Bocheński pracował w kopalni nafty i jako dzierżawca majątków ziemskich. U schyłku życia zamieszkał w Stanisławowie, gdzie zaangażował się w działalność społeczno-oświatową na rzecz lokalnej ludności wiejskiej. Był aktywnym członkiem Towarzystwa Szkoły Ludowej.

Twórczość i dziedzictwo

Roman Bocheński pozostawił po sobie również ślad literacki. Napisał artykuł pt. „Mój udział w powstaniu”, który opublikowany został w pamiątkowym tomie „W czterdziestą rocznicę Powstania Styczniowego” wydanym we Lwowie w 1903 roku. Jego relacje oraz refleksje na temat udziału w powstaniu stanowią cenny materiał dla historyków i miłośników historii Polski.

Zakończenie

Roman Bocheński zmarł 15 listopada 1907 roku w Stanisławowie, pozostawiając za sobą bogate życie pełne zaangażowania dla sprawy narodowej oraz działalności społecznej. Jego historia to przykład determinacji i odwagi w dążeniu do wolności oraz pracy na rzecz wspólnoty lokalnej po trudnych doświadczeniach związanych z powstaniem styczniowym. Postać Bocheńskiego jest symbole

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).