Mikroplastik

Mikroplastik – co to jest?

Mikroplastik to termin odnoszący się do małych cząsteczek tworzyw sztucznych o średnicy mniejszej niż 5 mm. Te niewielkie fragmenty plastiku mogą powstawać w wyniku produkcji różnych produktów, takich jak opakowania żywności, elektronika, a także odzież, kosmetyki i inne przedmioty codziennego użytku. Mikroplastik może być również efektem degradacji większych elementów plastiku, na przykład butelek PET, które ulegają rozkładowi pod wpływem czynników środowiskowych.

Pojęcie mikroplastiku jest istotne w kontekście ochrony środowiska, ponieważ odnosi się do odpadów z tworzywa sztucznego, które przedostały się do ekosystemów naturalnych lub znalazły się w organizmach żywych. W ostatnich latach temat mikroplastiku stał się przedmiotem wielu badań i dyskusji ze względu na jego potencjalnie szkodliwy wpływ na zdrowie ludzi oraz stan środowiska.

Rodzaje mikroplastiku

Mikroplastik można podzielić na dwa główne rodzaje: mikroplastik pierwotny i mikroplastik wtórny. Mikroplastik pierwotny to cząsteczki tworzywa sztucznego, które zostały wyprodukowane w takiej formie, na przykład te znajdujące się w kosmetykach czy materiałach odzieżowych. Z kolei mikroplastik wtórny powstaje w wyniku rozdrobnienia większych elementów plastiku, które ulegają degradacji przez różnorodne procesy chemiczne, fizyczne i biologiczne. Przykładem mikroplastiku wtórnego są fragmenty włókien syntetycznych, które odpadają od odzieży podczas prania.

Nanoplastik – nowa forma zanieczyszczenia

W ostatnich latach coraz częściej mówi się o nanoplastiku, czyli drobniejszych cząstkach plastiku o wymiarach mniejszych niż kilka mikrometrów. Ze względu na swój niewielki rozmiar nanoplastiki są znacznie trudniejsze do usunięcia z otoczenia i mogą przenikać do tkanek organizmów żywych. Badania pokazują, że obecność nanoplastików została wykryta nawet w najbardziej odległych zakątkach globu, takich jak bieguny Ziemi.

Występowanie mikroplastiku w środowisku

Mikroplastik jest szczególnie powszechny w oceanach i morzach, gdzie stanowi poważne zagrożenie dla organizmów wodnych. Wiele zwierząt morskich zjada cząsteczki mikroplastiku, co prowadzi do ich akumulacji w łańcuchu pokarmowym. W badaniach przeprowadzonych do 2018 roku odkryto obecność mikroplastiku w ponad 114 gatunkach zwierząt wodnych. Cząsteczki te nie tylko występują w wodzie, ale także znajdują się na plażach oraz w piasku na głębokości nawet kilkudziesięciu centymetrów.

Badania naukowe wykazały również obecność mikroplastiku w Arktyce oraz innych niedostępnych obszarach. Mikroplastik może być przenoszony przez owady i osiadać w organizmach zwierząt żywiących się tymi owadami. Zanieczyszczenie gleby mikroplastikiem ma negatywny wpływ na jej funkcjonowanie i może zaburzać życie dżdżownic oraz innych organizmów glebowych.

Wpływ mikroplastiku na zdrowie ludzi

Obecność mikroplastiku w organizmach ludzi jest tematem wielu badań naukowych. W 2018 roku badacze z kilku krajów europejskich przeprowadzili eksperyment, który wykazał obecność mikroplastiku w kale wszystkich uczestników badania. To sugeruje, że cząsteczki te mogą przedostawać się do organizmu wraz z pożywieniem lub wodą pitną. Istnieją również dowody na obecność mikroplastiku w wodzie kranowej, butelkowanej, rybach oraz piwie.

Zagrożenia związane z mikroplastikiem dla zdrowia ludzi są jeszcze słabo poznane, jednak niektóre badania wskazują na możliwość negatywnego wpływu tych substancji na gospodarkę hormonalną organizmu. Przykładem jest Bisfenol A – substancja chemiczna, która może zaburzać równowagę hormonalną i być szkodliwa dla zdrowia.

Źródła zanieczyszczenia mikroplastikiem

Przeprowadzone badania wskazują na różnorodne źródła zanieczyszczeń mikroplastikiem. W Niemczech stwierdzono, że transport drogowy jest jednym z głównych czynników przyczyniających się do tego problemu. Szacuje się, że tekstylia odpowiadają za około 35% zanieczyszczenia oceanów mikroplastikiem. Ponadto badania z 2022 roku ujawniły obecność plastiku w próbkach krwi badanych osób, co wskazuje na jego przenikanie do organizmu ludzkiego.

Zagrożenia związane z pandemią COVID-19

Pandemia COVID-19 spowodowała wzrost użycia jednorazowych maseczek ochronnych, co przyczyniło się do zwiększenia ilości odpadów medycznych zawierających plastiki. Podczas rozkładu tych maseczek uwalniane są cząsteczki plastiku do środowiska. Badania sugerują, że podczas rozkładu maseczek używanych uwalnia się średnio około 183 cząsteczek plastiku na maseczkę, a w przypadku maseczek nowych liczba ta wzrasta nawet do 1246 cząsteczek.

Podsumowanie

Mikroplastik to poważny problem ekologiczny i zdrowotny XXI wieku. Jego obecność w środowisku naturalnym oraz organizmach żywych stawia przed nami wiele wyzwań związanych z ochroną zdrowia ludzkiego oraz bioróżnorodności ekosystemów. Ważne jest podejmowanie działań mających na celu ograniczenie użycia tworzyw sztucznych oraz rozwijanie strategii recyklingu i biodegradacji tych materiałów. Edukacja społeczna oraz zmiany legislacyjne mogą przyczynić się do zmniejszenia wpływu mikroplastiku na nasze życie i zdrowie.

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).