Mary Beth Edelson

Wstęp

Mary Beth Edelson była jedną z najważniejszych postaci w historii sztuki feministycznej. Urodziła się 6 lutego 1933 roku w East Chicago, a jej życie i twórczość odzwierciedlają nie tylko osobiste zmagania, ale również szersze konteksty społeczne i kulturowe, które kształtowały drugą połowę XX wieku. Edelson była malarką, ilustratorką, fotografką, performerka i pisarką. Jej prace inspirowane były zarówno tradycjami sztuki europejskiej, jak i amerykańskim ruchem feministycznym. W tym artykule przyjrzymy się jej życiu, twórczości oraz wpływowi, jaki wywarła na sztukę współczesną.

Życie i wykształcenie

Mary Beth Edelson przyszła na świat jako Mary Elizabeth Johnson w rodzinie dentysty Alberta Melvina Johnsona oraz gospodyni domowej Mary Lou Young Johnson. Już w młodym wieku wykazywała zainteresowanie sztuką, co skłoniło ją do zapisania się na sobotnie kursy w Art Institute of Chicago w 1947 roku. Rodzice stworzyli jej domową pracownię w piwnicy, co umożliwiło jej dalszy rozwój artystyczny. Uczęszczając do Washington High School, brała udział w zajęciach plastycznych i ilustrowała rocznik szkolny.

Edelson ukończyła studia artystyczne na DePaul University w Indianie w 1955 roku, a tego samego roku wyszła za mąż za kolegę ze studiów, Richarda Snydera. Po krótkim czasie małżeństwo zakończyło się rozwodem. W kolejnych latach kontynuowała naukę na New York University, gdzie uzyskała dyplom magistra sztuki w 1958 roku. Po ślubie z prawnikiem Jeromem Straussem przeniosła się do Indianapolis, gdzie malowała i uczyła w szkole artystycznej.

W swoim życiu Edelson przeżyła kilka istotnych związków. Z drugiego małżeństwa miała córkę, jednak związek zakończył się rozwodem w 1964 roku. Następnie poślubiła Alfreda Edelsona, z którym miała syna. W 1968 roku rodzina przeprowadziła się do Waszyngtonu, gdzie artystka skupiła się na swojej karierze oraz aktywizmie społecznym.

Początki kariery artystycznej

W Waszyngtonie Mary Beth Edelson zaczęła intensywnie rozwijać swoją karierę artystyczną. Jej prace były inspirowane takimi mistrzami jak Henri Matisse, Paul Cézanne czy Édouard Manet. W 1968 roku Edelson założyła Kongres Kobiet w Sztukach Wizualnych – pierwszą tego typu organizację w Waszyngtonie, która była odpowiedzią na dominację mężczyzn w świecie sztuki. Powstała ona jako protest przeciwko wystawie Corcoran Gallery of Art, która prezentowała wyłącznie prace mężczyzn.

Jednym z najbardziej znanych dzieł tego okresu jest kolaż odtwarzający Ostatnią Wieczerzę Leonarda da Vinci. Edelson zastąpiła twarze postaci znanych z obrazu twarzami współczesnych artystek, co było symbolicznym aktem afirmacji kobiet w sztuce. Jej prace zaczęły przyciągać uwagę krytyków oraz publiczności, co pozwoliło jej na dalszy rozwój kariery artystycznej.

Feministyczna sfera kulturalna

Po przeprowadzce do Nowego Jorku w 1975 roku Mary Beth Edelson stała się częścią feministycznego ruchu artystycznego. Dołączyła do żeńskiej kooperatywy A.I.R. Gallery oraz była jednym z założycieli kolektywu Heresies, który od 1977 roku wydawał czasopismo poświęcone sztuce feministycznej. Przez wiele lat jej twórczość znajdowała się na marginesie sztuki głównego nurtu, co nie powstrzymało jej przed kontynuowaniem działań na rzecz praw kobiet i równości płci.

Edelson angażowała się również w różnorodne projekty artystyczne oraz wystawy, które poruszały tematy związane z przemocą wobec kobiet oraz rolą kobiet w sztuce. Jej prace często oscylowały wokół tematów cielesności i tożsamości płciowej, stając się istotnym głosem w dyskusji o miejscu kobiet w świecie sztuki.

Prace i projekty

W 1994 roku Mary Beth Edelson zwróciła uwagę na swoją twórczość projektem Combat Zone, który był poświęcony przemocy domowej. W ramach tego projektu wykonała posąg Lorena Bobbitt przedstawiający hinduistyczną boginię Kali. To dzieło stało się symbolem walki przeciwko przemocy wobec kobiet oraz ich prawom do samostanowienia.

Edelson brała także udział w licznych wystawach krajowych i międzynarodowych. Pięć jej prac znalazło się na głośnej wystawie WACK!, która odbyła się w Museum of Contemporary Art w Los Angeles i miała ogromny wpływ na postrzeganie sztuki feministycznej przez krytyków oraz publiczność. Prace te zostały następnie zakupione przez Museum of Modern Art (MoMA), co potwierdziło znaczenie jej działalności artystycznej.

Dziedzictwo i wpływ

Mary Beth Edelson zmarła 20 kwietnia 2021 roku w Ocean Grove po długiej walce z chorobą Alzheimera. Jej wkład w świat sztuki oraz ruch feministyczny pozostaje niezatarte. Była jedną z pionierów sztuki feministycznej, której dzieła inspirowały kolejne pokolenia artystek i aktywistek.

Edelson nie tylko tworzyła oryginalne prace artystyczne, ale także angażowała się w walkę o równość płci oraz prawa kobiet w sztuce. Jej dziedzictwo żyje dalej poprzez liczne działania podejmowane przez współczesne artystki oraz organizacje feministyczne na całym świecie.

Zakończenie

Mary Beth Edelson była niezwykłą postacią w historii sztuki amerykańskiej i feministycznej. Jej życie i twórczość są dowodem na to, że sztuka może być narzędziem zmiany społecznej oraz manifestacją walki o rów

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).